De gemeenteraad sprak tijdens de laatste vergadering voor het zomerreces over het vervolg van het traject Samen Keuzes Maken, dat op initiatief van de SGP in 2023 werd gestart. Met een structureel tekort van 16 miljoen euro in het vooruitzicht vindt de SGP dat de tijd van verkennen voorbij is. Nu zijn concrete keuzes nodig om de gemeentefinanciën op orde te brengen. Daarbij kiest de SGP voor behoud van basisvoorzieningen in iedere kern, sobere investeringen, meer verantwoordelijkheid voor samenleving en gebruikers en pas als laatste redmiddel belastingverhogingen. Lees hieronder de integrale bijdrage die fractievoorzitter John de Geus namens de SGP-fractie naar voren bracht:
Vz,
‘We staan voor een belangrijke opgave. Ook een moeilijke opgave. Een opgave die gaat over het besteden van geld. We hebben al vaker gezegd, het uitgeven van geld wat we hebben. In Lukas 14 vers 28 krijgen wij allemaal een wijze les mee, door Christus zelf: “Want wie van u die een toren wilt bouwen, gaat niet eerst zitten om de kosten te berekenen, of hij wel genoeg heeft om hem te voltooien? In dat licht is het goed om ook onze kosten te berekenen en te kijken of we wel genoeg hebben voor hetgeen we allemaal willen.
Het was collega Peter Grinwis die eind 2023 een motie indiende om het meerjarenperspectief tot en met 2040 te schetsen en scenario’s te ontwikkelen om te komen tot een gezond meerjarig financieel beleid. Sindsdien zijn we met elkaar in gesprek om het huishoudboekje van de gemeente op orde te krijgen voor de lange termijn. En dat is hard nodig, want richting 2040 stevenen we af op een structureel tekort van 16 miljoen euro.
Het traject heeft de naam Samen Keuzes Maken gekregen. Terecht, want een tekort van deze omvang vraagt om gezamenlijke verantwoordelijkheid en verstandige keuzes.
Slim hervormen
Voormalig SGP-voorman Kees van der Staaij zei ooit: ‘Bij deze bezuinigingen geldt: de kaasschaaf volstaat niet, de botte bijl voldoet niet. Slim hervormen is nodig.’ Diezelfde van der Staaij zei ook eens bij een begrotingsbehandeling: ‘Bezuinigingen zijn onontkoombaar. Zonder pijn gaat dat niet. Als wij vandaag geen werk maken van het gezond maken van de overheidsfinanciën, dan kunnen wij het sociale beleid van morgen niet betalen. De SGP loopt daarom niet weg voor bezuinigingen.’ Geldt dat ook niet voor ons in deze situatie?
Vz, ik zei al dat het belangrijk is om het samen te doen. Tot nu toe zijn we als raad, natuurlijk met hier en daar wat accentverschillen, samen opgetrokken. Dank daarvoor aan alle collega’s. Dank ook aan het (vorige) college en de ambtelijke collega’s voor het vele werk wat in dit traject gestoken is. Maar nu breekt de fase aan waarin keuzes niet langer vrijblijvend zijn. We moeten doorpakken met concrete maatregelen en wegblijven van abstracte scenario’s of zaken voor ons uitschuiven.
Methodiek
De methodiek in het rapport Samen Keuzes Maken is de schuifjesmethodiek op de assen van aanbod, uniformiteit, verantwoordelijkheid en sturend principe. Wat de SGP betreft zouden de schuifjes als volgt moeten staan:
- Inzetten op een basis per kern in plaats van eilandbrede concentratie
- Strikte normering moet wat ons betreft meer leidend zijn dan maatwerk
- Gemeente en samenleving dragen samen, zodat ze elkaar kunnen aanvullen
- Identiteit is meer leidend dan efficiëntie, elke kern is immers uniek
Identiteit
Onze dorpskernen zijn allemaal verschillend, het wonen en leven wordt in alle kernen verschillend beleefd. Die identiteit van de onderscheiden kernen wil de SGP graag behouden. Daarom kiezen we zoveel mogelijk voor een basis per kern. Behoud van een gebouw waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar activiteiten ontplooid kunnen worden die de kern samenbinden. We kiezen ook voor een begraafplaats in elke kern met voldoende ruimte voor begraven als daad van ons christelijk geloof. Ruimte maken door te ruimen of centraliseren van begraafplaatsen gaat ons te ver. Wat ons betreft kunnen we wel naar de voetbalclubs kijken. De SGP vindt dat we best een grotere bijdrage van gebruikers mogen vragen. Dat kan wat ons betreft met een ingroeimodel ook snel ingaan. Laten we wel de milieustraat van Goedereede openhouden, zoals de raad eerder al heeft besloten. Waarom kun je zo’n voorziening niet meenemen in de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing? Dat is slim hervormen.
Strikte normering
Wat de SGP-fractie betreft moeten we meer naar strikte normering kijken dan naar maatwerk. Dat geldt bijv. voor het IHP, ga maar stevig op de normbedragen zitten en kies renoveren als eerste optie boven dure MFA’s waarvan de planning en de beheersbaarheid complex is. Wat ons betreft kijken we ook op die manier naar lopende IHP projecten in de ontwerpfase. Ga daar nog eens kritisch doorheen nu het nog kan. Dat geldt ook voor het gemeentehuis en de havens. Sober en doelmatig bouwen moet de norm zijn, het kan in veel gevallen misschien best nog wat goedkoper en sneller dan we nu doen.
Samenleving
Als de gemeente niet meer alles zelf kan, (onder andere door alle noodzakelijke investeringen, maar ook door de teruglopende bijdrage vanuit het Rijk), dan moeten inwoners mee gaan dragen. Een eigen stoep schoonhouden moet kunnen. Een keer onkruid uit het plantsoen halen ook. Niet alles hoeft door de gemeente te worden gedaan. En lukt dat niet vanwege ouderdom of ziekte, laten we naar elkaar omzien! Dat maakt een sámenleving.
Ik noemde al een grotere bijdrage van de samenleving voor de voetbal, maar dat zou ook voor cultuur wel kunnen wat ons betreft. Laat scholen meebetalen aan cultuurprogramma’s die zij belangrijk vinden. Of laat inwoners die het belangrijk vinden zelf dingen organiseren, waarbij de gemeente hooguit faciliteert met haar vastgoed. De gemeente heeft zo meer slagkracht voor haar kerntaken. En als het om kerntaken gaat, ook een bibliotheek kan terug naar de kern wat ons betreft. Leesvaardigheid als primaire taak, maar verder geen poespas. Laten we in alles wel oog blijven houden voor onze inwoners in kwetsbare omstandigheden en kinderen in armoede.
Organisatie
Wat ons opvalt in het rapport SKM is dat de gemeentelijke organisatie nog geen bijdrage levert. Natuurlijk, alles moet uitgewerkt worden, maar durf kritisch te zijn op dit punt. Slimmer en efficiënter werken, taken teruggeven of versoberen, misschien wel de ambitie op duurzaamheid wat naar beneden schroeven enz. Het moet geen taboe zijn in deze tijd.
Belastingen
Dan hebben we ook nog het schuifje van de belastingen. Die zou je als sluitstuk moeten zien. Dus eerst als gemeente aan de slag met maatregelen, en pas als het niet anders kan de belastingen omhoog. Maar belastingen moeten ook te dragen zijn. Laten we ook daar slim kijken en de goede dingen doen. Ingroeien naar OZB-verhoging misschien wel sneller dan de afvalstoffenheffing dekkend krijgen. Anders mag het misschien niet meer van het Rijk. Houd wel de algemene belastingdruk in het oog. Ook andere overheden verhogen fors.
En laten we ons niet te rijk rekenen met betaald parkeren. De SGP heeft daar geen hoge verwachtingen van. Het wordt een complex en duur systeem wat uiteindelijk weinig oplevert.
Vz. dan het vervolg. Wat de SGP-fractie betreft moeten we nu snel aan de slag met concrete maatregelen. Niet wachten tot de kadernota 2028, maar de diepte in zodat we een meerjarig sluitende begroting krijgen. Graag horen we van het college hoe dit met grootste voortvarendheid kan worden opgepakt.
Coalitieakkoord doorrekenen
Participatie mag daarbij van ons sober, laat de gemeenteraad – als de door inwoners gekozen orgaan – richting geven en besluiten, maar ga niet aan de slag met eindeloze participatietrajecten die alleen maar een teleurstelling opleveren. En als eerste moet de impact van het coalitieakkoord op het rapport SKM heel snel inzichtelijk worden voor de hele raad. Wat ons betreft nog voor het einde van de zomer zodat we in het najaar de eerste concrete maatregelen kunnen gaan bespreken.
Bij de uitwerking willen wij wel graag een duidelijke effectanalyse zien. De opzichter van de buitendienst waarschuwde ons vorige week nog om niet te hard te sleutelen aan beeldkwaliteit want dat komt als een boemerang terug. Zoiets kun je je ook voorstellen voor preventieve zaken in het sociaal domein, om maar iets te noemen. En de stapeling van maatregelen in de toeristische sector zou het opbrengend vermogen van de toeristenbelasting zomaar onder druk kunnen zetten. Met andere woorden, goed doordachte voorstellen met een duidelijke effectanalyse, die willen we graag beoordelen.
Vz, ik moet gaan afronden. We staan samen voor een grote uitdaging, dat zei ik al. We hebben geen keus, het moet! Ik ga ervan uit dat niemand in deze raad daaraan twijfelt.
Wijsheid
Aan het begin van deze collegeperiode gaven wij het college het boekje besturen met wijsheid met kernwoorden uit het Bijbelboek Spreuken. Salomo, de schrijver van de Spreuken, was koning in Israël. Een zware verantwoordelijkheid. Aan het begin van zijn ambtsperiode vroeg God hem wat hij graag wil ontvangen. Salomo vroeg daarop niet om rijkdom, een sterk leger of een lang leven, maar hij vroeg: Geef dan Uw knecht een verstandig hart om Uw volk te besturen [SV richten], verstandiglijk onderscheidende tussen goed en kwaad. En hebben we dat niet allemaal nodig? Als raad, als college, als ambtenaren en als inwoners? Laat dat ons persoonlijk gebed zijn, en weet dat wij ook elke fractievergadering daarom, voor u, voor ons, bidden’.